Haarlemmers zeggen de Hout, en iedereen weet wat er wordt bedoeld. Ten zuiden van het centrum ligt een bos dat je in tien minuten vanaf de Grote Markt bereikt en dat al eeuwenlang de achtertuin van de stad is. Het is het oudste stadsbos van Nederland.
Een bos met een lange geschiedenis
De Hout wordt al in de middeleeuwen genoemd en werd in de Gouden Eeuw een geliefde plek voor welgestelde Haarlemmers en Amsterdammers om te wandelen en te rijden. Rond het bos verrezen buitenplaatsen, en de lanen die er nu liggen gaan deels terug op die aanleg. Tijdens het beleg van de stad in de zestiende eeuw werd het bos zwaar toegetakeld, want hout was brandstof en bouwmateriaal. Dat het er nu weer staat, is het resultaat van eeuwen aanplant.
Hoe het bos in elkaar zit
De Hout bestaat uit rechte lanen met oude beuken en eiken, afgewisseld met open weides en dichtere stukken. Door het formaat voelt het intiem, maar er zijn genoeg zijpaden om een half uur rond te lopen zonder dezelfde route te nemen. Aan de randen liggen villa’s en de statige bebouwing van het Florapark en de Koninginnebuurt.
Wat je er kunt doen
- Wandelen over de lanen, ook met de hond, mits je let op de aanlijngebieden.
- Hardlopen, want de zachte paden zijn vriendelijker voor je knieën dan asfalt.
- Een speeltuin en een kinderboerderij, waardoor het bos ook met kleine kinderen werkt.
- Picknicken op de open plekken bij mooi weer.
- Fietsen over de doorgaande paden richting het zuiden en de buitenplaatsen.
Bevrijdingspop
Op 5 mei is de Hout het toneel van Bevrijdingspop, een van de grootste en oudste bevrijdingsfestivals van het land. Het bos loopt dan vol met tienduizenden bezoekers, er staan meerdere podia en de toegang is vrij. Voor veel Haarlemmers is dat de vaste opening van het festivalseizoen, en het is een van de weinige momenten waarop het bos echt bomvol staat.
De bomen
Er staan monumentale bomen in de Hout, sommige met een respectabele leeftijd. Beheer van zo’n oud bestand is werk van lange adem, want een laan wordt niet in een keer vervangen maar geleidelijk, zodat het beeld behouden blijft. Na zware stormen worden takken en soms hele bomen verwijderd, en dan zie je hoe kwetsbaar zo’n oud bos is.
De randen en wat eraan grenst
Aan de zuidkant loopt de Hout over in het groen richting Heemstede en de buitenplaatsen. Aan de westkant ligt de Houtvaart, met het monumentale openluchtbad dat in de jaren twintig werd gebouwd. Aan de noordkant sta je zo weer in de stad. Die overgangen maken het bos bruikbaar voor van alles, van een ommetje in de lunchpauze tot een lange wandeling.
Door de seizoenen
In het voorjaar staat de bosbodem vol met stinzenplanten en jong groen, in de zomer is het er koeler dan in de stad, in het najaar liggen de lanen vol blad en in de winter zie je door de kale kruinen de structuur van de aanleg. Wie hier woont, merkt dat de Hout eigenlijk vier bossen is die elkaar afwisselen.
Waarom het uniek is
Veel steden hebben een park. Haarlem heeft een bos dat er al stond voordat de stad zich uitbreidde, en dat nooit is opgeofferd aan bebouwing. Dat is de reden dat je binnen een kwartier lopen vanaf een middeleeuws plein tussen oude beuken staat, en dat is voor een Nederlandse stad van dit formaat een zeldzaamheid.
Er komen en er blijven
De Hout is vanaf de Grote Markt in een kwartier te lopen en vanaf het station in een minuut of twintig. Met de fiets ben je er vanuit vrijwel elke wijk snel. Auto’s parkeren aan de randen, en op festivaldagen is dat geen optie. Voor een rondje is anderhalf uur ruim voldoende, voor een middag met kinderen en de speeltuin ben je zo een halve dag verder. Neem iets te drinken mee, want in het bos zelf zijn de voorzieningen beperkt en dat is precies de bedoeling.
