Haarlem ligt op een bijzondere plek. Aan de westkant duinen en tuinbouw, aan de oostkant polders en weiland, en in het zuiden de bollenstreek. Dat levert een streek op met een eigen aanbod, dat je in de stad terugvindt op de markt en bij de speciaalzaken.
Het Westelijk Tuinbouwgebied
Direct ten westen van de stad, tussen het Ramplaankwartier en de duinrand, ligt een tuinbouwgebied met kwekerijen en kassen. Het is een van de laatste plekken in deze regio waar op korte afstand van de stad wordt geteeld, en het gebied is de inzet van doorlopende gesprekken over natuur, wonen en landbouw. Voor de stad betekent het dat er letterlijk om de hoek wordt geteeld.
De bollenstreek
Ten zuiden van Haarlem begint de bollenstreek, met de velden die in het voorjaar in kleur staan. Naast bollen komen daar snijbloemen vandaan, en in het voorjaar rijdt het bloemencorso vanuit Noordwijk door de dorpen naar Haarlem, waar de praalwagens daarna in de binnenstad staan. Bloemen zijn in deze regio geen luxeproduct maar dagelijkse kost, en dat merk je aan de prijs op de markt.
Wat de streek verder voortbrengt
- Zuivel en kaas uit de polders ten oosten en zuiden van de stad.
- Groenten uit de tuinbouw aan de westkant, seizoensgebonden.
- Vis vanuit IJmuiden, op een half uur afstand aan de Noordzee.
- Honing van imkers in de duinen en in de stadstuinen.
- Bier uit de stad zelf, gebrouwen op recepten uit de late middeleeuwen.
Vis uit IJmuiden
De vissershaven van IJmuiden ligt op korte afstand en is een van de belangrijkste van Nederland. Op de Haarlemse markten staan viskramen die daar hun waar vandaan halen. Verse haring in het seizoen, gerookte vis en witvis zijn daardoor in deze stad van een niveau dat je landinwaarts niet krijgt.
Het seizoen
Streekproducten kopen betekent met het seizoen meebewegen. Asperges en aardbeien in het late voorjaar, tomaten en courgettes in de zomer, pompoen en kool in het najaar, boerenkool na de eerste nachtvorst. Dat klinkt beperkend en het is het tegenovergestelde, want het levert door het jaar heen meer afwisseling op dan een schap dat altijd hetzelfde biedt.
Waar je het koopt
Op de markten in de stad, bij de kaas- en notenkramen, bij speciaalzaken in de binnenstad, en bij boerderijwinkels en kwekerijen net buiten de stad. Rond Spaarnwoude, richting Spaarndam en aan de zuidkant van de gemeente zitten adressen waar je rechtstreeks bij de producent koopt. Voor wie fietst, is dat meteen een prettig rondje.
Bloemen en planten
Naast de bloemenkramen op de markt zijn er in en om de stad kwekerijen en tuincentra waar je rechtstreeks koopt. In het voorjaar zijn er bollen en perkplanten uit de streek, en dat is precies het moment waarop je merkt dat de bollenstreek om de hoek ligt. Wie een geveltuin heeft, en dat zijn er in Haarlem veel, koopt dan zijn planten voor het hele jaar.
Waarom het ertoe doet
Een product dat uit de omgeving komt, hoeft niet langer te reizen, is vaak verser en houdt het geld in de regio. In een streek waar de ruimte tussen stad, duin en polder onder druk staat, is het kopen van wat hier wordt geteeld bovendien de meest directe manier om die bedrijven overeind te houden.
Zelf naar de producent
Rond Haarlem liggen boerderijwinkels, kwekerijen en imkers waar je rechtstreeks koopt. Richting Spaarndam, langs de Schalkwijkerweg en in het gebied ten westen van de stad zitten adressen die het hele seizoen open zijn. Met de fiets is dat een aangenaam rondje van een paar uur, en je komt thuis met producten die dezelfde ochtend zijn geoogst.
De grens van wat streek is
Streekproduct is geen beschermde term, dus het loont om te vragen waar iets vandaan komt. Een kaas uit Noord-Holland is iets anders dan een kaas die in Noord-Holland is verpakt. Op de markt en bij de speciaalzaken krijg je daar een eerlijk antwoord op, en dat gesprek is meteen de aardigste manier om je eigen streek te leren kennen.
