Boodschappen doen in de supermarkt is snel, en boodschappen doen bij een speciaalzaak is iets anders. In Haarlem hoef je daar geen moeite voor te doen, want in de binnenstad en op de markt zitten zaken die van een enkel product hun vak hebben gemaakt.
Op de markt
De warenmarkt op de Grote Markt is voor kaas, noten, olijven, vis en kruiden het startpunt. Kaaskramen hebben doorgaans een breder assortiment dan een supermarkt, met leeftijden naast elkaar en met boerenkaas van rauwe melk. Notenkramen verkopen ongebrande en gebrande noten, gedroogd fruit en zuidvruchten. Op zaterdag is het aanbod het grootst, op maandag heb je meer rust en aandacht.
Kaas kiezen
- Jong belegen, belegen, oud en overjarig, waarbij de smaak scherper en droger wordt.
- Boerenkaas van rauwe melk, met meer variatie tussen partijen en seizoenen.
- Kazen met kruiden, van komijn tot brandnetel en fenegriek.
- Buitenlandse kazen, van Franse zachte kazen tot Italiaanse harde kazen.
- Geiten- en schapenkaas voor wie koemelk wil vermijden.
Delicatessen in de binnenstad
In de Gouden Straatjes en de zijstraten daaromheen zitten zaken voor wijn, olijfolie, specerijen, chocolade, thee en producten uit Zuid-Europa. Het zijn kleine winkels waar de eigenaar achter de toonbank staat en waar je kunt proeven voordat je koopt. Dat is precies het verschil met een supermarkt, en het is ook de reden dat je er meer tijd kwijt bent dan je van plan was.
Wijn
Haarlem heeft wijnhandels die met kleinere producenten werken en die je kunnen adviseren op basis van wat je gaat eten in plaats van op basis van een prijskaartje. Voor een fles die je meeneemt naar een etentje is dat de betere route dan het schap in de supermarkt. Veel zaken houden proeverijen, en dat is de goedkoopste manier om erachter te komen wat je zelf lekker vindt.
Chocolade en zoet
Naast de bakkers zijn er zaken die zich op chocolade en zoetwaren richten, met bonbons, tabletten en seizoensproducten. Rond de feestdagen loopt het daar vol, dus wie iets bijzonders wil, komt vroeg. De Haarlemse halletjes, het koekje dat teruggaat tot 1693, vind je bij bakkers en delicatessenzaken in de stad.
Buiten het centrum
De Cronjéstraat in Haarlem-Noord heeft een aantal speciaalzaken die het daar al lang volhouden, en in de wijken zitten kaas- en notenwinkels die vooral door de buurt worden gebruikt. In Schalkwijk en Haarlem-Oost vind je bovendien toko’s en winkels met producten uit Turkije, Marokko, Suriname en Azië, met specerijen en verse kruiden die je elders in de stad niet krijgt.
Bewaren
Kaas bewaar je het beste in kaaspapier of in een doos in de koelkast, niet luchtdicht in plastic, want dan gaat hij zweten. Noten worden ranzig en horen daarom koel en donker, en gebrande noten koop je in kleine hoeveelheden. Olijfolie hoort in het donker en niet naast het fornuis. Dat zijn de drie fouten die de meeste mensen maken met producten waar ze net te veel voor hebben betaald.
Waarom het loont
Bij een speciaalzaak koop je niet alleen een product maar ook het advies. Vraag om drie leeftijden kaas naast elkaar, vraag waar de olijven vandaan komen en vraag wat er die week goed is. In een stad met een winkelbestand als dat van Haarlem is dat gesprek gratis, en het maakt het verschil tussen boodschappen doen en iets kopen dat je onthoudt.
Vis
De vissershaven van IJmuiden ligt op een half uur afstand, en dat merk je aan de viskramen op de Haarlemse markten. Verse haring in het seizoen, gerookte makreel, kibbeling en witvis zijn hier van een niveau dat je landinwaarts niet krijgt. Vraag wat er die dag binnen is gekomen, want dat wisselt met het weer en met de vangst.
Samenstellen voor een borrel
Een goede borrelplank stel je in Haarlem in een half uur samen. Kaas van de markt, noten en olijven van de kraam ernaast, brood van de bakker, iets zoets van de banketbakker en een fles van de wijnhandel. Dat is goedkoper dan een kant en klare plank en het is aantoonbaar beter.
