Haarlem wordt de bloemenstad genoemd, en dat is geen bedenksel van een marketingbureau. De stad ligt aan de noordkant van de bollenstreek, en die bollen hebben eeuwenlang bepaald hoe hier gehandeld, gebouwd en gewoond werd. Wie in het voorjaar de stad uit fietst, rijdt binnen een kwartier tussen de velden.
Waarom de bollen juist hier groeien
Achter de duinen ligt een strook zandgrond die geestgrond wordt genoemd. Die grond is licht, warmt snel op en laat water door, en dat is precies wat een bol nodig heeft, want in natte klei rot hij weg. Daar komt bij dat het grondwater met sloten en gemalen tot op de centimeter te sturen is. De combinatie van zand, water op maat en een zeeklimaat zonder strenge vorst maakt deze strook een van de weinige plekken ter wereld waar bollenteelt op deze schaal lukt.
De tulpenhandel en de val
In de zeventiende eeuw was Haarlem een van de centra van de tulpenhandel. Zeldzame bollen met gevlamde bloemen wisselden voor bedragen van eigenaar waar je een huis aan de gracht voor kocht, en de beroemdste daarvan is de Semper Augustus. Dat de vlammen door een virus kwamen en niet door de kweker, wist niemand. In 1637 stortte de markt in een paar weken in. De handel zelf verdween niet, die werd nuchterder en groeide door tot de bedrijfstak die er nu nog staat.
Waar de velden liggen
Het zwaartepunt ligt ten zuiden van de stad. Via Heemstede, Bennebroek en Vogelenzang loopt het lint door naar Hillegom, Lisse en Noordwijk. Aan de noordkant van Haarlem liggen ook percelen, richting Velsen en Santpoort. Vanuit de binnenstad ben je met de fiets in twintig minuten bij het eerste veld.
Wanneer welke bloem staat
- Krokussen vanaf eind februari, als eerste kleur van het jaar.
- Narcissen door maart heen, het geel dat het hele lint oplicht.
- Hyacinten in april, en die ruik je eerder dan je ze ziet.
- Tulpen van half april tot begin mei, de bekendste en de kortste periode.
- Lelies en gladiolen in de zomer, op dezelfde percelen.
Waarom een veld ineens kaal is
Bezoekers schrikken er soms van. Een veld dat een week eerder vol stond, is opeens groen en bloemloos. Dat is geen misoogst maar het koppen. De bloem wordt eraf gehaald zodat alle groeikracht naar de bol gaat, en het is de bol die verkocht wordt, niet de bloem. Wie de kleur wil zien, moet dus op tijd komen en niet wachten tot het laatste weekend.
Het bloemencorso
In april rijdt het bloemencorso van de bollenstreek van Noordwijk naar Haarlem. De praalwagens zijn opgebouwd uit hyacinten en tulpen, de route loopt door de dorpen van de streek en aan het eind staan de wagens op en rond de Grote Markt in Haarlem. Ze blijven daar nog een dag staan, dus wie de stoet zelf mist, kan de wagens de volgende dag van dichtbij bekijken.
Met de fiets langs de velden
De mooiste manier is de fiets. Vanaf het Spaarne naar het zuiden, langs de buitenplaatsen van Heemstede en Bennebroek, en dan de polderwegen in. Houd er rekening mee dat de velden bedrijfsgrond zijn. Een bol vertrapt onder een schoen is verlies voor de kweker, en een bloem geplukt van een perceel is diefstal. Kijken en fotograferen vanaf de weg mag altijd, het veld op lopen niet.
Wat de streek de stad heeft opgeleverd
De bollen brachten geld, en dat geld is nog te zien. De buitenplaatsen langs de zuidrand, de handelshuizen in de stad en de tuinbouwkennis die hier is opgebouwd komen allemaal uit dezelfde bron. Nederland is nog steeds de grootste exporteur van bloembollen ter wereld, en een flink deel van die handel loopt over de grond die op een half uur fietsen van de Grote Markt begint. Dat is de reden dat Haarlem de bloemenstad heet, en waarom die naam ouder is dan bijna alles waar de stad verder om bekend staat.
