De Haarlemse woningvoorraad is oud. Grachtenpanden in de kern, negentiende-eeuwse arbeiderswoningen in Oost en rond de Zijlweg, jaren dertig huizen in Noord en flats uit de wederopbouw in Schalkwijk. Elk type vraagt een eigen aanpak, en dat is precies waarom een standaardadvies hier zelden werkt.
Begin bij de schil
De goedkoopste energie is de energie die je niet gebruikt. Werk daarom van buiten naar binnen. Eerst de kieren en het glas, dan de vloer, dan het dak en de muren, daarna de ventilatie, en pas als dat klaar is de warmtebron. Wie begint met een warmtepomp in een tochtig huis, komt bedrogen uit, want zo’n installatie werkt alleen goed bij lage temperatuur en dat lukt niet in een slecht geïsoleerd huis.
Wat in Haarlem het meeste oplevert
- Vloerisolatie in een woning met een kruipruimte, wat je direct voelt aan koude voeten.
- Dakisolatie, zeker bij bovenwoningen en woningen met een onbenutte zolder.
- Kierdichting rond kozijnen, brievenbus, dakluik en vloerplinten.
- Vervangen van enkel glas, waar dat vergund is, of achterzetbeglazing waar dat niet mag.
- Radiatorfolie en het waterzijdig inregelen van de verwarming, klein werk met veel effect.
Als je in een monument woont
In de binnenstad en in de beschermde delen van de vooroorlogse wijken vervallen veel standaardoplossingen. Buitengevelisolatie, kunststof kozijnen en zonnepanelen op een zichtbaar dakvlak zijn er meestal niet toegestaan. Wat wel kan, is isoleren aan de binnenzijde, monumentenglas in bestaande kozijnen, vloerisolatie en het aanpakken van het dak van binnenuit. Voor monumenten bestaan bovendien eigen subsidies en leningen die voor gewone woningen niet gelden.
Vocht en ventilatie
Dit is in Haarlem het punt waar het vaakst misgaat. Oude panden zijn gebouwd om te ademen. Zet je zo’n huis dicht zonder de ventilatie aan te passen, dan krijg je condens, schimmel en schade aan het houtwerk. Zorg dus altijd voor aanvoer van verse lucht, met roosters of met een mechanisch systeem, en houd rekening met de hoge grondwaterstand in deze stad, die vochtproblemen in kruipruimtes gemakkelijk maakt.
Zonnepanelen
Op een naoorlogse woning of een flat met een plat dak is dat vaak eenvoudig. In het beschermde stadsgezicht ligt het anders, en dan hangt het af van de zichtbaarheid vanaf de openbare weg. Woon je in een appartement, dan beslist de Vereniging van Eigenaren over het dak. Laat vooraf uitzoeken of de dakconstructie het gewicht aankan, want bij oude panden is dat geen vanzelfsprekendheid.
Als je huurt
Huurders kunnen bij hun verhuurder een verzoek indienen voor energiebesparende maatregelen. De corporaties in Haarlem hebben meerjarenplannen en pakken hun bezit blokgewijs aan. Kleine dingen mag je zelf, zoals tochtstrips, radiatorfolie en ledlampen, en die zijn goedkoop en meteen merkbaar.
Hulp en financiering
Er zijn landelijke subsidies voor isolatie en warmtepompen en er is een fonds met gunstige leningen voor woningeigenaren en voor verenigingen van eigenaren. Daarnaast zijn er in Haarlem en de regio energiecoaches, collectieve inkoopacties en ondersteuning voor verenigingen van eigenaren. Vraag subsidie altijd aan voordat je opdracht geeft, want achteraf indienen wordt bij veel regelingen niet meer geaccepteerd.
Doe het in de goede volgorde
Laat bij een oud huis eerst een deskundige kijken naar de bouwkundige staat. Isolatie aanbrengen in een muur die vocht doorlaat, levert schade op in plaats van comfort. Een advies vooraf kost een paar honderd euro en voorkomt een verbouwing die je twee keer moet doen.
Van het gas af
Haarlem werkt aan plannen om wijk voor wijk over te stappen op andere warmtebronnen. Dat gaat in stappen en per gebied, en het is geen kwestie van een besluit dat morgen ingaat. Wat je nu al kunt doen, is je woning zo isoleren dat hij geschikt wordt voor verwarming op lagere temperatuur, want dat is de voorwaarde voor vrijwel elk alternatief. Grotere radiatoren of vloerverwarming zijn daarbij vaak effectiever dan het vervangen van de ketel.
Samen met de buren
In straten met rijtjeswoningen van hetzelfde type is het slim om samen op te trekken. Een aannemer die tien daken tegelijk doet, is goedkoper dan tien losse opdrachten, en de overlast is in een keer voorbij. In verschillende Haarlemse buurten zijn zulke collectieve acties opgezet vanuit de bewoners zelf.
