De Haarlemse kern is officieel één wijk met zes gezichten. Oude Stad heet die wijk, en daarbinnen liggen Binnenstad, Burgwal, Bakenes, Vijfhoek, Heiliglanden en Stationsbuurt. Ze delen dezelfde singels en dezelfde regels, maar het verschil tussen een adres aan het Spaarne en een adres in een steeg van de Vijfhoek is groot genoeg om je zoektocht erop aan te passen.
Zes buurten, zes soorten straat
Bakenes en Burgwal liggen aan het water, met de Bakenessergracht en de Nieuwe Gracht als het rustigste en meest gewilde deel van de kern. De Vijfhoek dankt zijn naam aan de vijf straten die op een pleintje uitkomen, Lange Bogaardstraat, Breestraat, Lange Raamstraat, Wolstraat en Drapenierstraat, en bestaat verder uit nauwe straatjes met kleine huizen. In de Heiliglanden staan de grotere panden aan het Groot Heiligland en de bescheiden exemplaren in de zijstraten. Wil je boven een winkel wonen, dan kom je uit in de Gouden Straatjes, de zeven straten Zijlstraat, Koningstraat, Warmoesstraat, Anegang, Schagchelstraat, Kleine Houtstraat en Gierstraat.
Duizend rijksmonumenten en een beschermde kern
De oude kern van Haarlem is aangewezen als beschermd stadsgezicht en de stad telt ruim duizend rijksmonumenten. Dat is geen decorstuk maar een set voorwaarden. Wat je aan de buitenkant verandert, van glas en kozijnen tot een dakraam of een zonnepaneel dat vanaf de straat te zien is, loopt langs de gemeente. Bij een rijksmonument kan ook het interieur beschermd zijn. Onderhoud waarbij materiaal, kleur en vorm gelijk blijven mag doorgaans zonder papierwerk, al is doorgaans hier een belangrijk woord, dus vraag het na voordat je een aannemer inplant.
In zone B rijdt je tweede auto niet mee
- De binnenstad valt in parkeerzone B, waar per adres één bewonersvergunning geldt en geen tweede.
- In zone C, die uit noord, oost, zuid en west bestaat, kun je er wel twee krijgen, en in Schalkwijk is het er weer één.
- Wil je in de kern een tweede auto houden, dan kom je uit bij een garage, en voor de meeste garages bestaat een wachtlijst.
- Voor een huishouden met twee auto’s is de rekensom hier dus snel gemaakt, want dat past niet zonder plan.
Palen, venstertijden en een toegangspas
Het voetgangersgebied in het centrum is buiten de venstertijden met palen afgesloten voor gemotoriseerd verkeer. Binnen de venstertijd mag je erin om te laden en te lossen, daarbuiten kom je er alleen met een pas waarmee de palen zakken. Bewoners en ondernemers in het gebied kunnen zo’n ontheffing aanvragen, aan de pas zitten voorwaarden en een auto mag er niet onbeperkt blijven staan. Vraag dit ruim voor je verhuisdag aan en niet op de dag zelf.
Het saldo op je afvalpas
Spaarnelanden haalt in Haarlem het afval op en houdt de openbare ruimte bij. Je scheidt hier alles zelf aan de bron, met eigen containers voor papier en karton, voor plastic, blik en drinkpakken, voor gft, voor textiel en voor restafval. Op je afvalpas staat bovendien een restafvalsaldo, een vast aantal keer dat je de ondergrondse restafvalcontainer per kalenderjaar kunt openen. Elke keer dat je de klep opent en na de inworp weer sluit gaat er één van af. In een klein appartement zonder berging dwingt dat je om echt te scheiden. Grof afval breng je naar het milieuplein aan de Ir. Lelyweg in de Waarderpolder.
Maandag en zaterdag markt, en de zomer erbij
Op de Grote Markt staat op maandag en op zaterdag de weekmarkt, met daarnaast de markt op de Botermarkt. Op datzelfde plein staan door het jaar heen de kermis, het Spaarnestadconcert, Haarlem Jazz en Haarlem Culinair, en in december loopt de kerstmarkt door de historische straten eromheen. Bevrijdingspop trekt op 5 mei tienduizenden mensen naar de Haarlemmerhout, net buiten de kern, en dat merk je in de aanloop ook in de stad. Woon je aan of vlak bij de Grote Markt, dan koop je die agenda erbij.
Een hofje is een woonvorm, geen bezienswaardigheid
Haarlem heeft ruim twintig hofjes, waarvan het Hofje van Bakenes uit 1395 het oudste is. Het Brouwershofje ligt in de Vijfhoek, en ook het Teylers Hofje en het Hofje van Loo staan er nog. Van buiten lijken ze een bezienswaardigheid, maar er wordt gewoon gewoond en veel hofjes hebben eigen regels over wie er mag komen wonen. Loop er dus niet doorheen alsof het een museum is, en informeer bij het bestuur als je er zelf terecht wilt. Zoek je verder iets rustigers binnen dezelfde afstand, kijk dan naar het Klein Heiligland en de Stationsbuurt.
Waar je bij een oud Haarlems pand op let
Een huis in de kern staat vaak op een smalle strook en deelt zijn muren met de buren, dus scheuren, lekkages en geluid zijn hier zelden alleen jouw probleem. Kijk daarom verder dan het pand zelf en vraag hoe het ervoor staat met de bouwmuur en met het dak van de buren. Zit je in een gesplitst pand, zoek dan uit hoeveel de vereniging van eigenaren per jaar opzij zet en wanneer de gevel voor het laatst is aangepakt. Werkt er beneden een zaak, ga dan na wat het bestemmingsplan daar toestaat als die zaak ooit vertrekt.
